De réir alt 38 den Acht, féadfaidh duine gearán a dhéanamh chuig Oifigeach Pearsanra na heagraíochta seo i gcás go measfaidh sé/sí gur mhainnigh an eagraíocht ailt 25, 26, 27 nó 28 den Acht a chomhlíonadh. Tar éis gearán a fháil, tarchuirfidh an tOifigeach Pearsanra an ní chuig oifigeach fiosrúcháin.

Má tharlaíonn sé, de bharr deacrachta, go dteastaíonn cúnamh ó dhuine chun gearán a dhéanamh i ndáil le mainneachtain na heagraíochta seo seirbhísí inrochtana a chur ar fáil, féadfaidh sé/sí teagmháil a dhéanamh lenár nOifigeach Rochtana, a dhéanfaidh iarracht cúnamh a thabhairt dó/di gearán a dhéanamh.

De réir alt 39(1) den Acht, ceapadh Mary Byrne Uas. agus Phyllis Flynn Uas. mar oifigigh fiosrúcháin don eagraíocht. De réir alt 39(2) den Acht, tharraing an eagraíocht nósanna imeachta suas le haghaidh imscrúdú gearán ag oifigigh fiosrúcháin. Tá na nósanna imeachta sin leagtha amach thíos.

Nósanna imeachta le haghaidh Oifigigh Fiosrúcháin faoin Acht um Míchumas 2005

Is ar bhealach príobháideach a sheolfaidh an tOifigeach Fiosrúcháin an t-imscrúdú, de réir alt 39 den Acht um Míchumas 2005. Leagfar na cinntí ón Oifigeach Fiosrúcháin amach i ngach tuarascáil a eiseofar. Áireofar iontu dearbhú maidir le cé acu atá nó nach bhfuil fiúntas ag baint leis an ngearán agus cé acu a bhí nó nach raibh mainneachtain ann ag an Eagraíocht i ndáil leis an ní a bhfuil gearán á dhéanamh faoi. I gcás go sainaithneofar go raibh mainneachtain ann, leagfar amach sa tuarascáil na bearta atá le déanamh chun comhlíonadh amach anseo a chinntiú.

Gearáin a Fháil

  • Ní mór an gearán a chur isteach i scríbhinn
  • Ní mór an chúis leis an ngearán a leagan amach go soiléir sa ghearán
  • Ní mór an gearán a sheoladh chuig an Oifigeach Pearsanra
  • Ba cheart an gearán a chur ar aghaidh chuig Oifigeach Fiosrúcháin ansin

Gearáin a Chlárú agus a Admháil

  • Cuir comhad leictreonach agus comhad páipéir ar bun don ghearán.
  • Admhaigh go bhfuarthas an gearán a luaithe is féidir ach tráth nach déanaí ná cúig lá oibre tar éis é a fháil.

Gearáin a Scagadh

  • Cuir comhad leictreonach agus comhad páipéir ar bun don ghearán.
  • Admhaigh go bhfuarthas an gearán a luaithe is féidir ach tráth nach déanaí ná cúig lá oibre tar éis é a fháil.
  • Gearáin a Scagadh
  • Scag an gearán chun a fháil amach cé acu a bhaineann nó nach mbaineann sé le mainneachtain líomhnaithe ag an gcomhlacht ailt 25 go 28 den Acht um Míchumas a chomhlíonadh.
  • Mura bhfuil an gearán bailí, i.e., ní bhaineann sé le nithe a chumhdaítear le hailt 25 go 28 den Acht, cuirfidh an tOifigeach Fiosrúcháin an gearánach ar an eolas faoi sin agus tabharfaidh sé/sí cúiseanna tacaíochta don ghearánach. Nuair is féidir, molfaidh an tOifigeach Fiosrúcháin bealaí malartacha sásaimh.
  • Má tá an gearán bailí, faoi réir na nithe a tharlóidh ina dhiaidh sin, ba cheart don Oifigeach Fiosrúcháin imscrúdú a thionscnamh.
  • Más rud é, i dtuairim an Oifigigh Fiosrúcháin, go bhfuil an gearán suaibhreosach nó cráiteach, ba cheart an gearánach a chur ar an eolas faoin tuairim sin agus ba cheart deis a thabhairt dó/di uiríll a dhéanamh ar an ní.
  • Má chinneann an tOifigeach Fiosrúcháin go bhfuil an gearán suaibhreosach nó cráiteach, ní ghlacfar leis an ngearán lena n-imscrúdú. Cuirfidh an tOifigeach Fiosrúcháin an gearánach ar an eolas faoin gcinneadh sin i scríbhinn.

Iarraidh Fhoirmiúil ar Fhaisnéis/Thuarascálacha

  • Iarr ar an ngearánach tuilleadh sonraí a thabhairt/aighneacht a dhéanamh.
  • Cuir an tImscrúdaitheoir Sinsearach ábhartha ar an eolas faoin ngearán agus tabhair lánsonraí soiléire faoi ábhar an ghearáin.
  • Iarr ar an Imscrúdaitheoir Sinsearach ábhartha tuarascáil iomlán a thabhairt agus an seasamh ar an ní a leagan amach ionas gur féidir leis an Oifigeach Fiosrúcháin imscrúdú a dhéanamh ar an ngearán. Ba cheart na pointí uile a tarraingíodh anuas sa ghearán a chumhdach sa tuarascáil.
  • I gcásanna ina ndéantar tagairt do threoirlínte nó do chóid chleachtais, ba cheart iarraidh ar an Imscrúdaitheoir Sinsearach freisin sonraí a thabhairt faoi na treoirlínte/na cóid chleachtais lena mbaineann, de réir mar is cuí.
  • Nuair is cuí, iarr gach comhad ábhartha.
  • Má mheastar é a bheith riachtanach, téigh i gcomhairle le gach páirtí/rannóg ábhartha maidir leis an ní.
  • Más gá, iarr ar an ngearánach tuilleadh faisnéise/tuairimí a thabhairt agus tabhair deis dó/di tuilleadh aighneachtaí a dhéanamh.

An Gníomh atá le Déanamh nuair atáthar ag Feitheamh le Tuarascálacha

  • Ba cheart faisnéis a sholáthar don Oifigeach Fiosrúcháin laistigh de thrí seachtaine ar a mhéad ó iarradh í.
  • Mura gcuireann an rannóg ábhartha sonraí iomlána ar fáil, ba cheart tuarascáil eile a iarraidh.
  • Mura bhfaightear aon fhreagra ansin, tabhair meabhrúcháin i scríbhinn nó thar an teileafón de réir mar a mheastar a bheith cuí. D’fhéadfaí a mheas gur ghá aird an Oifigigh Phearsanra a tharraingt ar an ní.     
  • Mura bhfaightear aon aighneacht ón ngearánach, ba cheart don Oifigeach Fiosrúcháin dul ar aghaidh leis an imscrúdú.

Agallaimh

  • Le linn an imscrúdaithe, d’fhéadfadh gur ghá an gearánach nó oifigigh laistigh den Eagraíocht a chur faoi agallamh, e.g. chun ceisteanna léirithe a phlé leo nó chun faisnéis a fháil uathu.
  • Cé gur cheart agallaimh a sheoladh ar bhonn neamhfhoirmiúil, beidh sé riachtanach taifead cruinn a choinneáil orthu. Ba cheart seiceáil a dhéanamh ag deireadh gach agallaimh chun a chinntiú go bhfuil cuntas cruinn tugtha sna nótaí.   
  •  Ba cheart gach agallamh a shocrú roimh ré.
  • Beidh oibleagáid ar gach ball foirne comhoibriú go hiomlán leis an imscrúdú ón Oifigeach Fiosrúcháin..

Gearán a Imscrúdú

  • Scrúdaigh an fhaisnéis ar fad a fuarthas.
  • Sainaithin na príomh-shaincheisteanna.
  • Leag na sonraí ábhartha amach, e.g. cé acu a bhí nó nach raibh mainneachtain ag an Eagraíocht i ndáil leis an ní a bhfuil gearán á dhéanamh air, agus aird á tabhairt ar oibleagáidí reachtúla ábhartha.
  • I gcás go sainaithneofar mainneachtain, leag amach na bearta atá le déanamh chun comhlíonadh amach anseo a chinntiú.

 

An Tuarascáil a Chríochnú

  • Ullmhaigh tuarascáil i scríbhinn ar thorthaí an imscrúdaithe.
  • Ní dhéanfaidh Oifigeach Fiosrúcháin cinneadh ná cáineadh atá díobhálach do bhall foirne ná don Eagraíocht sa tuarascáil uaidh/uaithi gan deis a thabhairt don duine nó don Eagraíocht an cinneadh nó an cáineadh a bhreithniú agus aighneachtaí a dhéanamh ina leith ar dtús.

An tImscrúdú a Chríochnú

Fógra a Thabhairt faoin gCinneadh

  • Tabharfar cóip den tuarascáil don Imscrúdaitheoir Sinsearach atá freagrach as an ní a bhfuil gearán á dhéanamh air. Iarrfar ar an duine sin freagra a thabhairt ar thorthaí an imscrúdaithe.
  • Tabharfar cóip den tuarascáil, ina mbeidh an freagra ón Imscrúdaitheoir Sinsearach, don Oifigeach Pearsanra agus don ghearánach.
  • Ba cheart an gearánach a chur ar an eolas faoin gceart atá aige/aici achomharc a dhéanamh chuig an Ombudsman ag Oifig an Ombudsman, 18 Sráid Líosain Íochtarach, Baile Átha Cliath 2.

Gearán a Dhúnadh

  • Féadfar an comhad ar an ngearán a dhúnadh a luaithe a thabharfar an tuarascáil deiridh don ghearánach.
  • Ba cheart toradh an ghearáin, an dáta a dúnadh an comhad agus aon sonraí ábhartha eile a thaifeadadh sa chomhad leictreonach agus sa chomhad páipéir.
  • Déanfaidh an tOifigeach Pearsanra tuarascáil bhliantúil ar oibriú an nóis imeachta gearán, lena n-áirítear staitisticí gearáin, a chur faoi bhráid na Foirne Bainistíochta.