An tAcht um Shaoráil Faisnéise — Comhlíonadh Comhlachtaí SF

Imscrúdú arna sheoladh ag an gCoimisinéir Faisnéise faoi alt 44 d’Acht um Shaoráil Faisnéise, 2014 maidir le creataí ama reachtúla chun iarrataí a phróiseáil agus an ceanglas cúiseanna leordhóthanacha a sholáthar maidir le diúltú d’iarrataí a bheith á gcomhlíonadh ag comhlachtaí SF.

Eanáir 2020

Réamhrá

Imscrúdú faoi alt 44 d’Acht um Shaoráil Faisnéise, 2014.

Is tuarascáil é seo bunaithe ar imscrúdú a rinne mé de réir alt 44 d’Acht um Shaoráil Faisnéise 2014 (SF) ar chleachtais agus ar nósanna imeachta ar ghlac comhlachtaí SF leo chun críche comhlíonta le forálacha an Achta sin.

Dírítear sa tuarascáil seo ar leibhéal comhlíonta comhlachtaí SF roghnaithe leis na frámaí ama reachtúla chun iarratais a phróiseáil agus leis an gceanglas cúiseanna leordhóthanacha a thabhairt le diúltú d’iarratais. Le blianta beaga anuas, tá sé curtha in iúl agam go bhfuil mé buartha faoin leibhéal comhlíonta leis na ceanglais seo, go háirithe chomh fada is a bhaineann le cloí leis na frámaí ama reachtúla. (1)

De réir alt 44(4) den Acht, tá cóip den tuarascáil seo á tabhairt agam don Aire Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe agus do gach comhlacht poiblí lena mbaineann. Ceanglófar cóip le mo chéad tuarascáil bhliantúil eile freisin, a bheidh, de réir an ghnáthchleachtais, á cur faoi bhráid gach Teach den Oireachtas.

Peter Tyndall

An Coimisinéir Faisnéise

Eanáir 2020

(1) Féach inter alia, ‘Address by Information Commissioner Peter Tyndall, FOI 20 Conference, an 13 Aibreán 2018, Óstán Alex, Baile Átha Cliath,’ atá ar fáil ag: <https://www.oic.ie/publications/speeches/FOI%2020%20Conference/> (rochtain dheireanach an 9 Meán Fómhair 2019), agus Tuarascálacha Bliantúla an Choimisinéara Faisnéise 2017, agus 2018 (‘Tuarascáil Bhliantúil 2018’ ina dhiaidh seo), atá ar fáil ag: <https://www.oic.ie/publications/annual-reports/> (rochtain dheireanach an 9 Meán Fómhair 2019).

Achoimre Fheidhmeach

Tá oibleagáid ar chomhlachtaí SF faoin Acht SF frámaí ama sonracha do phróiseáil iarratais SF a chomhlíonadh. Ní mór dóibh cúiseanna
leordhóthanacha a sholáthar i ndáil le diúltú d’iarratais SF, de réir cheanglais an Achta.
I rith an imscrúdaithe, breithníodh comhlíonadh cúig chomhlacht SF leis na frámaí ama reachtúla ábhartha agus an oibleagáid cúiseanna leordhóthanacha a thabhairt le diúltú d’iarratais. Tá eolas maidir leis na príomhthátail le fáil i gcorp na tuarascála seo, mar aon le moltaí a bhaineann go sonrach le gach comhlacht SF lena mbaineann, agus baineann siad le gach comhlacht SF go ginearálta.
Níl sé i gceist gurb ionann an tuarascáil seo agus bealach chun na comhlachtaíroghnaithe a cháineadh bunaithe ar na saincheisteanna aitheanta. Rinneadh an t-imscrúdú agus é mar aidhm moltaí a aithint a dhéileálann le saincheisteanna coiteanna a thagann chun cinn agus a éascóidh feabhsuithe sna rátaí comhlíontachta i measc chomhlachtaí SF go ginearálta. Léirítear sna moltaí gnéithe de na nithe sin ar dóigh liom gurb ionann iad agus dea-chleachtas sa réimse seo. Is faoi gach comhlacht SF atá sé scrúdú a dhéanamh ar a fheidhmíocht féin bunaithe ar na moltaí agus cinneadh a dhéanamh maidir leis an mbealach is fearr a bhféadfaí na moltaí seo a chur i bhfeidhms.

Achoimhre ar na Príomh-Mholtaí

  • Mar a luaigh mé i mo Thuarascáil Bhliantúil le haghaidh 2018, níl sé inghlactha go gceadódh comhlachtaí SF do shaincheisteanna a bhaineann le hacmhainní a chur ar fáil, a chiallaíonn nach féidir spriocdhátaí cinnteoireachta reachtúla a chomhlíonadh, leanúint ar aghaidh. Ba cheart do gach comhlacht measúnú agus breithniúchán iomlán a dhéanamh ar a riachtanais féin maidir lena fheidhmeanna SF, lena n-áirítear maidir le coimeád agus bainistíocht eolais. Ba cheart go mbeadh na hacmhainní atá ar fáil ag teacht le riachtanais an chomhlachta chun comhlíonadh reachtúil a chinntiú, ionas gur féidir na cearta dá bhforáiltear faoin Acht a fheidhmiú ina n-iomláine. 
  • Ba cheart don Lucht Bainistíochta Sinsearach SF a fhormhuiniú go soiléir agus an tábhacht a leagan an comhlacht ar chomhlíonadh leis na hoibleagáidí reachtúla dá bhforáiltear dóibh faoin Acht SF.
  • Ba cheart glacadh le cur chuige coiteann maidir le sonraí phróiseáil na n-iarratas SF a rianú agus a dhoiciméadú ar fud an chomhlachta. Ba cheart go gcuirfí na spriocdhátaí reachtúla éagsúla san áireamh sa rianú. 
  • Ba cheart aird ar leith a dhíriú ar chinnteoireacht maidir le ceanglais na ndíolúintí a bhaineann le díobháil agus míniúchán lánbhrí ar bhreithniúcháin tástála a bhaineann le leas an phobail. Ba cheart oiliúint tosaigh agus/ nó athnuachana a chur ar fáil do na baill foirne ábhartha sna réimsí sin a mbíonn deacrachtaí leo go minic.
  • Chun an t-ualach a bhaineann le próiseáil SF a laghdú, ba cheart do chomhlachtaí an oiread faisnéise agus is féidir leo a fhoilsiú, go háirithe an cineál faisnéise a iarrtar ón gcomhlacht faoi SF go minic.
Íoslódál (pdf)